Een Python list comprehension bouwt in één leesbare regel een nieuwe lijst uit elke iterable. In plaats van een lege lijst te maken, erdoorheen te lopen en append aan te roepen, beschrijf je het resultaat dat je wilt.

Deze gids loopt van het basispatroon naar filters, geneste lussen en tijden die we zelf hebben gemeten. Is Python nieuw voor je, begin dan met onze Python-tutorial voor beginners (in het Engels) en houd je omgeving netjes met de gids voor virtuele omgevingen (in het Engels).

Syntaxis van een Python list comprehension

Lees hem van links naar rechts: de expressie zegt hoe elk nieuw item eruitziet, het for-deel zegt waar de items vandaan komen.

squares = [x * x for x in range(6)]
print(squares)          # [0, 1, 4, 9, 16, 25]

names = [" Hi ", "  QA "]
clean = [n.strip().lower() for n in names]
print(clean)            # ['hi', 'qa']

Hetzelfde resultaat met een lus kost drie regels extra. Die besparing is het punt, zolang de regel makkelijk leesbaar blijft.

Items filteren met een voorwaarde

Voeg een if toe na de lus om alleen de items te houden die de voorwaarde halen.

evens = [x for x in range(10) if x % 2 == 0]
print(evens)            # [0, 2, 4, 6, 8]

Python list comprehension met if-else

Wil je voor elk item een waarde, zet dan de if-else voor de for. Hier gaan beginners het vaakst mis, want een else aan het eind is een syntaxisfout.

labels = ["even" if x % 2 == 0 else "odd" for x in range(4)]
print(labels)           # ['even', 'odd', 'even', 'odd']

Geneste lussen en afvlakken

Meerdere for-delen lees je in dezelfde volgorde als geneste lussen. Gebruik ze om een lijst van lijsten af te vlakken of om paren te maken.

matrix = [[1, 2, 3], [4, 5, 6]]
flat = [n for row in matrix for n in row]
print(flat)             # [1, 2, 3, 4, 5, 6]

pairs = [(x, y) for x in range(1, 3) for y in "ab"]
print(pairs)            # [(1, 'a'), (1, 'b'), (2, 'a'), (2, 'b')]

Om de matrix te transponeren nest je de ene comprehension in de andere: [[r[i] for r in matrix] for i in range(3)] geeft [[1, 4], [2, 5], [3, 6]]. Twee niveaus is de praktische grens voordat de leesbaarheid daalt.

Dictionary-, set- en generatorvormen

Verander de haakjes en hetzelfde idee bouwt andere typen.

lengths = {w: len(w) for w in ["pip", "venv", "uv"]}   # {'pip': 3, 'venv': 4, 'uv': 2}
unique  = {len(w) for w in ["pip", "venv", "uv", "git"]}  # {2, 3, 4}
total   = sum(x * x for x in range(1_000_000))           # generator, no list

De typen zelf vergelijk je in onze gids over lijsten, tuples, sets en dictionaries (in het Engels).

Snelheid en geheugen: wat we hebben gemeten

We hebben elke versie getimed op Python 3.13.6 met 100.000 gehele getallen en de beste van vijf runs genomen. Jouw cijfers zullen anders zijn, maar de volgorde blijft stabiel.

De comprehension verslaat de append-lus duidelijk, maar het verschil krimpt als de meeste tijd naar de voorwaarde gaat. Qua geheugen nam een lijst van een miljoen verdubbelde getallen ongeveer 8,4 MB in, terwijl het bijbehorende generatorobject 200 bytes was, omdat het waarden één voor één maakt.

Wanneer je geen list comprehension gebruikt

• Je hebt alleen neveneffecten nodig, zoals printen of opslaan. Gebruik een gewone lus; een comprehension zou een nutteloze lijst bouwen.
• De logica heeft meerdere stappen. Heb je een tweede variabele of een try nodig, schrijf dan een lus of een kleine functie.
• De data is enorm. Gebruik een generatorexpressie zodat Python niet de hele lijst in het geheugen houdt.
• Er zijn meer dan twee for-delen nodig. Splits het op in benoemde stappen voor de volgende lezer.

Tot slot

Gebruik een Python list comprehension wanneer één korte regel precies zegt wat je bedoelt, en een lus wanneer dat niet zo is. Begin met het basispatroon, voeg één filter toe en oefen daarna de if-else-vorm tot de volgorde vanzelf gaat.

Veelgestelde vragen

Blijf leren (Engelstalige artikelen)